Russian LGBT Network kończy działalność. Organizacja obawia się represji

• 

Rosyjska Sieć LGBT ogłosiła zakończenie publicznej działalności i oficjalne zamknięcie organizacji. W najbliższym czasie ma również usunąć swoje profile w mediach społecznościowych. Jako główny powód decyzji organizacja wskazuje rosnące zagrożenie dla pracowników, współpracowników i osób korzystających z jej pomocy.

Po wpisaniu Rosyjskiej Sieci LGBT na listę organizacji „ekstremistycznych” jakiekolwiek związki z grupą mogą skutkować odpowiedzialnością karną. Organizacja podkreśla, że ryzyko dotyczy nie tylko jej pracowników i osób wspierających, ale również ludzi, którzy zwracali się do niej o pomoc.

27 kwietnia Sąd Miejski w Petersburgu, na wniosek rosyjskiego Ministerstwa Sprawiedliwości, wpisał Rosyjską Sieć LGBT na listę organizacji uznanych za „ekstremistyczne”. Postępowanie odbyło się za zamkniętymi drzwiami. Początkowo przedstawiciele sieci zapowiadali, że mimo decyzji sądu będą kontynuować działalność. Po czterech miesiącach zmienili jednak stanowisko.

Organizacja była wcześniej, od 2021 roku, wpisana do rosyjskiego rejestru tzw. zagranicznych agentów.

Rosyjska Sieć LGBT powstała w 2006 roku. Przez lata zapewniała osobom LGBT pomoc prawną, psychologiczną i interwencyjną. Jednym z jej najważniejszych działań była pomoc w ewakuacji osób LGBT z Czeczenii. W 2020 roku pracownik organizacji David Isteev informował, że sieć pomogła wydostać z regionu około 200 osób, z czego 136 opuściło również Rosję. Działalność organizacji stała się jednym z tematów filmu dokumentalnego *Welcome to Chechnya*.

Ograniczanie pomocy rozpoczęło się jeszcze przed oficjalnym zamknięciem sieci. Do lutego 2026 roku ujawniono, że w ciągu wcześniejszych sześciu miesięcy organizacje Egida, Sfera oraz sama Rosyjska Sieć LGBT czasowo lub całkowicie zawiesiły bezpośrednią i interwencyjną pomoc. Wsparcie finansowe było w dużej mierze kierowane do aktywistów politycznych i osób objętych postępowaniami karnymi. Fundacja Sfera, która zarządzała finansami sieci, została rozwiązana przez rosyjski sąd w 2022 roku.

Represje dotknęły również inne organizacje i projekty pomagające osobom LGBT. Nowosybirski projekt T9 NSK, zajmujący się wsparciem osób transpłciowych, usunął stronę internetową i profile w mediach społecznościowych jeszcze przed uznaniem go za „ekstremistyczny” w maju 2026 roku.

Stopniowo ograniczał działalność także Center T. Projekt zamknął m.in. komisję medyczną, moskiewskie schronisko, system wzajemnej pomocy, regionalne czaty oraz serwis randkowy Kvirsvakha. Po decyzji sądu zakończył również współpracę z wolontariuszami przebywającymi w Rosji, kontynuując działalność z zagranicy.

Od marca 2026 roku rosyjskie sądy uznały za „ekstremistyczne” co najmniej 11 rzeczywistych organizacji wspierających osoby LGBT. Na liście znalazły się m.in. Vykhod, Irida, Parni+, Center T, T9 NSK, Kallisto, Resource Center for LGBT, Moscow Community Center, Alliance of Heterosexuals and LGBT for Equality oraz SK SOS.

Postępowania są oparte na wcześniejszej decyzji rosyjskiego Sądu Najwyższego dotyczącej zakazu działalności rzekomego „Międzynarodowego Ruchu Społecznego LGBT”. W niektórych przypadkach za „ekstremizm” uznawano nawet udział w internetowych spotkaniach lub rozpowszechnianie materiałów informacyjnych.

Mimo represji większość zdelegalizowanych organizacji deklaruje, że nie zamierza całkowicie rezygnować z pomocy osobom LGBT. SK SOS, które również zostało uznane za „ekstremistyczne”, wycofało pracowników i wolontariuszy z Rosji, ale nadal prowadzi konsultacje i pomaga w ewakuacjach.

Skala zapotrzebowania na taką pomoc pozostaje wysoka. Od początku 2026 roku SK SOS otrzymało ponad 350 próśb o wsparcie — więcej niż przez cały poprzedni rok.