Rosja znów karze Wikipedię. 15,2 mln rubli grzywny za treści LGBT+ i informacje o wojsku

• 

Rosyjski wymiar sprawiedliwości ponownie nałożył wysokie kary finansowe na Fundację Wikimedia, organizację zarządzającą internetową encyklopedią Wikipedia. Moskiewski Sąd Rejonowy Tagański orzekł łącznie 15,2 mln rubli grzywny, czyli około 166 tys. euro. Wśród zakwestionowanych przez władze materiałów znalazły się treści dotyczące społeczności LGBT+ oraz informacje o rosyjskich standardach wojskowych. Powodem sankcji było niezastosowanie się do żądań usunięcia wskazanych materiałów, wydanych przez państwowy regulator mediów Roskomnadzor.

Grzywny zostały nałożone w czterech odrębnych sprawach przed Sądem Rejonowym Tagańskim w Moskwie. Orzeczenia wydała sędzia Aleksandra Anochina. Rosyjskie władze zarzucają Fundacji Wikimedia, że nie wykonała formalnych poleceń usunięcia określonych informacji z Wikipedii.

Sprawa dotyczy między innymi materiałów, które rosyjskie przepisy określają jako „propagandę LGBTIQ+”. Zastrzeżenia sądu objęły również publikacje dotyczące norm GOST, wykorzystywanych przez rosyjskie Ministerstwo Obrony. Według sądu informacje te miały zawierać dane stanowiące tajemnicę wojskową.

Podstawą kar są przepisy rosyjskiego Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych, przewidujące odpowiedzialność operatorów internetowych za niewykonywanie nakazów Roskomnadzoru. Instytucja ta sprawuje państwowy nadzór nad mediami, komunikacją i usługami internetowymi w Rosji.

Działania rosyjskich sądów objęły także inne globalne platformy technologiczne. Dzień przed orzeczeniami dotyczącymi Wikimedia grzywny otrzymały Telegram i Google.

W przypadku Telegramu powodem było nieusunięcie wpisów publikowanych na różnych kanałach. Dotyczyły one między innymi Czeczeńskiej Republiki Iczkerii, strat rosyjskiej armii oraz domniemanych zbrodni wojennych popełnionych przez rosyjskie siły zbrojne.

Google zostało natomiast ukarane za dostępność usług VPN w swoim sklepie z aplikacjami. Technologie te pozwalają użytkownikom między innymi omijać państwowe blokady i ograniczenia dostępu do stron internetowych.

Najnowsze orzeczenia wpisują się w wieloletnią historię sporów między rosyjskimi władzami a Fundacją Wikimedia. Wikipedia była już wielokrotnie karana za odmowę usuwania materiałów uznawanych przez Moskwę za nielegalne.

W kwietniu 2022 roku rosyjskie sądy nałożyły na organizację sankcje za artykuły dotyczące między innymi masakry w Buczy, zniszczenia szpitala i teatru w Mariupolu oraz instrukcji dotyczących produkcji prochu strzelniczego.

W lutym 2023 roku Wikimedia otrzymała kolejną grzywnę w wysokości dwóch milionów rubli. Tym razem chodziło o informacje dotyczące lokalizacji trzech rosyjskich jednostek wojskowych.

Roskomnadzor wielokrotnie kwestionował również publikacje Wikipedii dotyczące rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Władze w Moskwie określają ją oficjalnie mianem „specjalnej operacji wojskowej” i podejmują działania przeciwko materiałom przedstawiającym przebieg wojny w sposób niezgodny z państwową narracją.

Równolegle w Rosji rośnie liczba postępowań związanych z przepisami dotyczącymi rzekomej „propagandy LGBTIQ+”. Dane za 2025 rok wskazują na wyraźne nasilenie działań prawnych w tym obszarze.

Według przytoczonych statystyk rosyjskie sądy zarejestrowały w ubiegłym roku 285 takich spraw, wobec 214 w 2024 roku. Oznacza to wzrost o 33,4 proc.

W 2025 roku nałożono 182 sankcje, a łączna wartość grzywien wyniosła niemal 69 mln rubli, czyli około 720 tys. euro. Rok wcześniej było to 37,7 mln rubli. Wartość kar wzrosła więc o około 83 proc.

Nowe postępowania przeciwko Wikipedii są częścią szerszej presji na osoby LGBT+, organizacje społeczne, niezależnych dziennikarzy i twórców. Rosyjskie przepisy dotyczące tak zwanej propagandy LGBT+ stały się jednym z narzędzi ograniczania publicznego dostępu do informacji o społeczności i jej prawach.

Kolejne grzywny nakładane na Wikimedia, Telegram i Google pokazują, że rosyjskie działania cenzorskie obejmują zarówno globalne platformy internetowe, jak i niezależne źródła informacji.

W przypadku Wikipedii szczególne znaczenie ma fakt, że zakwestionowane materiały dotyczą nie tylko społeczności LGBT+, ale również historii wojny w Ukrainie i informacji o rosyjskim wojsku. Ograniczanie dostępu do takich treści wpisuje się w szerszą politykę kontroli obiegu informacji w Rosji.

Dla organizacji praw człowieka i społeczności LGBT+ kolejne sankcje oznaczają dalsze zawężanie przestrzeni do publicznego informowania, edukacji i prowadzenia debaty na temat równouprawnienia.