Queerowa scena Berlina pod presją. Rosną koszty, zmieniają się zwyczaje, a kolejne miejsca znikają

Queerowa infrastruktura w Berlin znalazła się pod silną presją ekonomiczną. Rosnące czynsze, inflacja oraz zmieniające się zachowania konsumenckie sprawiają, że kluby, bary i sklepy związane ze społecznością LGBTQ+ coraz częściej walczą o przetrwanie. Zamknięcia kolejnych miejsc wywołują niepokój w środowisku, choć część przedsiębiorców dostrzega także szanse na nowe formy działalności.

Jednym z symbolicznych momentów była zapowiedź zamknięcia legendarnego klubu SchwuZ. „To był prawdziwy szok. Wtedy zdałem sobie sprawę, jak bardzo miasto się zmieniło” – powiedział Oz Ben David, współwłaściciel izraelsko-palestyńskiej restauracji Kanaan, w rozmowie z magazynem SIEGESSÄULE.

Jak podkreśla restaurator, zmiany w miejskim krajobrazie budzą silne emocje wśród wielu queerowych mieszkańców miasta. „Kiedy miesza się to z nostalgią – wspomnieniami pierwszych miłości czy wieczorów z przyjaciółmi – ten lęk staje się jeszcze większy” – mówi.

Bankructwa i nowe pomysły

Na początku roku również Kanaan musiał ogłosić upadłość. Jak tłumaczą właściciele, na decyzję wpłynęło kilka czynników: wandalizm, wezwania do bojkotu, rosnące ceny oraz spadająca liczba klientów.

„Solidarność po naszym apelu o pomoc była ogromna, ale po kilku tygodniach stało się jasne, że potrzebujemy zmiany” – mówi Ben David.

Restauracja zakończy działalność w dotychczasowej formie, jednak marka ma pozostać na rynku. W planach są pop-upy kulinarne, catering, projekty edukacyjne, a nawet serial

telewizyjny „Breaking the Binary”, realizowany we współpracy ze studiem Studio Babelsberg.

Trudny rynek dla queerowych sklepów

Zmiany dotykają także handlu. Franz Landgraf-Happach, który w 2017 roku współratował sieć sklepów Brunos, przyznaje, że ostatnie lata okazały się wyjątkowo trudne.

Firma prowadziła sklepy w kilku niemieckich miastach oraz sprzedaż internetową. Pandemia, rosnące koszty i spadek zainteresowania młodszych klientów doprowadziły jednak do zamknięcia ostatniego sklepu stacjonarnego w berlińskiej dzielnicy Schöneberg.

Dodatkowym problemem okazała się konkurencja globalnych platform e-commerce, takich jak Temu czy Shein, oferujących produkty w bardzo niskich cenach.

Kluby walczą o stabilność

Problemy odczuwają także kluby. Legendarny klub SO36 w dzielnicy Kreuzberg nadal funkcjonuje, ale – jak przyznają jego współpracownicy Pasquale i Stef – sytuacja finansowa wymaga większej ostrożności.

„Ekonomicznie jesteśmy w stagnacji i musimy rozważać ograniczenie programu czy zapraszanie mniejszej liczby DJ-ów” – mówi Stef.

Sytuację pogorszyła upadłość kasy biletowej KoKa36, która doprowadziła do strat klubu w wysokości około 40 tys. euro. Klub zdołał częściowo zrekompensować je dzięki zbiórce społecznościowej.

Renesans i konflikty sąsiedzkie

Inaczej wygląda sytuacja klubu Ficken3000, który istnieje od niemal trzech dekad. Według właściciela Frank Redieß lokal przeżywa obecnie ponowny wzrost popularności.

Klub zmaga się jednak z konfliktem z sąsiadką skarżącą się na hałas. Spór doprowadził już do zmian w układzie lokalu, a jego finał może rozstrzygnąć sąd.

Nowe inicjatywy i solidarność

Mimo trudności pojawiają się także nowe przedsięwzięcia. Amsterdamska marka Mr. Riegillio otworzyła w 2025 roku flagowy sklep w Berlinie przy okazji Christopher Street Day.

Równocześnie queerowy sklep Keller Kreuzberg rozwija działalność, współpracując z wieloma lokalnymi wydarzeniami i inicjatywami, takimi jak Drag Bingo czy quizy tematyczne w barach.

Właściciele podkreślają, że w obecnej sytuacji ważniejsza od konkurencji jest współpraca między queerowymi przedsiębiorstwami. „Nie postrzegamy się jako konkurencji, lecz jako część jednej sieci” – mówią.

Scena w trakcie transformacji

Eksperci i przedsiębiorcy są zgodni: queerowa infrastruktura Berlina przechodzi obecnie głęboką transformację. Rosnące koszty i zmiany społeczne zmuszają wiele miejsc do zamknięcia lub przekształcenia działalności.

Jednocześnie pojawiają się nowe modele funkcjonowania – od kolektywów organizujących wydarzenia w różnych lokalizacjach po projekty pop-up i działalność online. Wiele z nich opiera się na solidarności społeczności.

Jak podkreślają uczestnicy sceny, queerowa infrastruktura nigdy nie była statyczna. Jej przyszłość – podobnie jak w przeszłości – zależy przede wszystkim od aktywności i wsparcia samej społeczności.