Pekin: odwołano 19. Festiwal Filmów Queer. Organizatorzy wskazują na presję policji

• 

Dziewiętnasta edycja Beijing Queer Film Festival, znanego obecnie jako „Love Queer Film Week”, została odwołana na mniej niż dobę przed planowanym rozpoczęciem. Organizatorzy poinformowali o decyzji w mediach społecznościowych, nie podając szczegółowych przyczyn ani informacji o ewentualnym nowym terminie. Według doniesień „The Guardian” do odwołania doprowadziła powtarzająca się presja ze strony chińskich władz, w tym interwencje policji.

W krótkim oświadczeniu opublikowanym na Instagramie organizatorzy przeprosili osoby, które planowały uczestniczyć w wydarzeniu lub czekały na jego rozpoczęcie. Nie wyjaśnili jednak, czy festiwal zostanie przełożony.

Beijing Queer Film Festival powstał w 2001 roku z inicjatywy studentów Uniwersytetu Pekińskiego oraz reżysera i wykładowcy Cui Zi'ena. Jest uznawany za najstarszy niezależny chiński festiwal filmowy poświęcony tematyce LGBTQ+. Przez ponad dwie dekady stanowił jedną z nielicznych przestrzeni, w których można było publicznie prezentować i omawiać filmy dotyczące osób homoseksualnych i queer.

Według ustaleń „The Guardian” policja kontaktowała się z organizatorami wielokrotnie w tygodniach poprzedzających wydarzenie. Odwołanie wpisuje się w szerszy kontekst ograniczania niezależnych inicjatyw kulturalnych w Chinach. W 2014 roku zamknięto Beijing Independent Film Festival, a jego organizatorzy zostali zatrzymani. W 2025 roku odwołano również planowany w Nowym Jorku festiwal kina niezależnego, co wywołało obawy dotyczące presji chińskich władz wywieranej poza granicami kraju.

Organizacja Human Rights Watch zwróciła uwagę na rosnącą kontrolę państwa nad niezależnymi inicjatywami i społecznościami LGBTIQ+. Maya Wang, zastępczyni dyrektora HRW ds. Azji, oceniła, że za prezydentury Xi Jinpinga władze zaostrzają nadzór nad działalnością społeczną i kulturalną, która nie uzyskała wyraźnej aprobaty państwa.

Jak podkreśliła, festiwal filmów queer znajduje się na przecięciu kilku obszarów objętych presją władz: działalności społeczeństwa obywatelskiego, społeczności LGBTIQ+ oraz niezależnego kina.

Hongwei Bao, badacz kultury chińskiej i zagadnień LGBTIQ+ z Uniwersytetu St Andrews, nazwał festiwal „latarnią odporności chińskiej społeczności LGBTIQ+”. W rozmowie z „The Guardian” ostrzegł, że jego zamknięcie może wywołać efekt mrożący wśród chińskich osób queer.

Nie jest to pierwszy przypadek blokowania wydarzeń poświęconych tematyce LGBTIQ+ w Pekinie. W czerwcu 2026 roku odwołano kilka pokazów filmowych zaplanowanych w ramach Miesiąca Dumy we francuskim centrum kultury Institut Français. Według doniesień policja wywierała wówczas presję na organizatorów.

W poprzednich latach twórcy festiwalu próbowali omijać ograniczenia, organizując pokazy i dyskusje w zagranicznych placówkach dyplomatycznych, między innymi w ambasadzie Holandii. Mimo tych działań tegoroczna edycja nie doszła do skutku. Jednocześnie zainteresowanie wydarzeniem rosło: na edycję w 2025 roku zgłosiło się około 200 wolontariuszy, cztery razy więcej niż rok wcześniej.

Homoseksualność została zdekryminalizowana w Chinach w 1997 roku, jednak małżeństwa osób tej samej płci nie są tam uznawane, a kompleksowa ochrona przed dyskryminacją ze względu na orientację seksualną lub tożsamość płciową pozostaje ograniczona.

Kontrola państwa obejmuje również kulturę popularną i usługi cyfrowe. W filmach i serialach dostępnych na chińskim rynku usuwane lub zmieniane bywają wątki i postacie queer. Ograniczenia dotknęły także aplikacje randkowe dla osób LGBTQ+, w tym Grindr, Blued i Finka, które zniknęły z chińskich sklepów z aplikacjami. Usuwano również konta publikujące treści związane ze społecznością LGBTQ+ w mediach społecznościowych i serwisie WeChat.

Pod presją znalazła się także literatura danmei, chiński gatunek opowiadający o romantycznych i erotycznych relacjach między mężczyznami. W związku z publikowaniem takich tekstów aresztowano dziesiątki autorek i autorów.

Odwołanie „Love Queer Film Week” jest kolejnym przykładem ograniczania przestrzeni dla niezależnej kultury queer w Chinach. Na razie nie wiadomo, czy organizatorzy będą mogli wznowić wydarzenie w innym terminie.