Opresja wobec osób LGBT wzmacnia ruch równościowy – wskazują historycy

W Stanach Zjednoczonych nasilająca się presja ze strony władz wobec osób LGBT wielokrotnie przynosiła skutek odwrotny do zamierzonego – zamiast tłumić ruch, prowadziła do jego konsolidacji i wzrostu liczby osób ujawniających swoją tożsamość. Taką tezę przedstawia historyk ruchu LGBT, Eric Marcus.

Jak przypomina Marcus, początki zorganizowanej walki o prawa osób nieheteronormatywnych sięgają końca XIX wieku. Pierwsza organizacja powstała w 1897 roku w Niemczech z inicjatywy Magnus Hirschfeld. W Stanach Zjednoczonych podobna inicjatywa pojawiła się dopiero w 1924 roku w Chicago, jednak została szybko zlikwidowana po aresztowaniach jej członków. Trwalsze struktury zaczęły powstawać dopiero po II wojnie światowej, m.in. dzięki organizacji Mattachine Society założonej w 1950 roku w Los Angeles.

Zdaniem Marcusa, przełomem było stopniowe postrzeganie seksualności jako elementu tożsamości, a nie wyłącznie zachowania. Paradoksalnie, istotną rolę w konsolidacji środowiska odegrała polityka represji. W czasie II wojny światowej homoseksualni żołnierze byli usuwani z armii i pozbawiani praw przysługujących weteranom, co prowadziło do marginalizacji społecznej i zawodowej.

„Opresja stworzyła wspólne doświadczenie, które zaczęło jednoczyć ludzi” – wskazuje historyk. W latach 50. i 60. ruch rozwijał się jednak bardzo powoli – w całym kraju działało zaledwie kilkadziesiąt organizacji, liczących łącznie około 500 aktywnych członków, często ukrywających swoją tożsamość.

Punktem zwrotnym okazały się wydarzenia z 1969 roku – tzw. Zamieszki w Stonewall. Policyjna akcja w barze dla gejów w Nowym Jorku doprowadziła do gwałtownych protestów ulicznych i zapoczątkowała masowy charakter ruchu LGBT w USA.

Marcus podkreśla, że podobny mechanizm powtarzał się wielokrotnie. Przykładem jest decyzja prezydenta Dwight D. Eisenhower z 1953 roku o zakazie zatrudniania homoseksualistów w administracji federalnej. Represje doprowadziły do mobilizacji środowiska i pojawienia się liderów, takich jak Frank Kameny, który zainicjował protesty i działania prawne przeciwko dyskryminacji.

Według historyka, za każdym razem, gdy państwo zwiększało presję, rosła liczba osób decydujących się na coming out oraz aktywne zaangażowanie w walkę o prawa obywatelskie. „Ludzie, którym odebrano wszystko, często nie mają już nic do stracenia” – zauważa.

Nie wszędzie jednak ten mechanizm działa. Marcus wskazuje, że w krajach o silnie autorytarnych rządach – takich jak Rosja czy Czeczenia – skala represji skutecznie tłumi ruchy emancypacyjne. Inaczej jest w społeczeństwach bardziej liberalnych, gdzie – jak podkreśla – władze nie mogą stosować skrajnych form przemocy wobec mniejszości.

Ekspert zwraca również uwagę na rolę polityki i retoryki wyborczej. W przeszłości amerykańscy politycy wykorzystywali strach przed osobami LGBT jako narzędzie mobilizacji elektoratu. Obecnie, jego zdaniem, taka strategia jest mniej skuteczna, ponieważ większość społeczeństwa zna osoby nieheteronormatywne osobiście.

Marcus podkreśla, że zmiana społeczna zachodzi jednocześnie na wielu poziomach – oddolnie, poprzez aktywizm i coming out, oraz odgórnie, poprzez decyzje instytucji państwowych, takich jak Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych, który zalegalizował małżeństwa jednopłciowe.

„Walka o prawa LGBT odbywa się jednocześnie przy stole w domu, na ulicy i w sądzie” – podsumowuje historyk.

Jego zdaniem Polska znajduje się obecnie na wcześniejszym etapie tej samej trajektorii społecznej, jednak tempo zmian może być szybsze niż w Stanach Zjednoczonych. Warunkiem pozostaje jednak odwaga osób gotowych do ujawniania swojej tożsamości i angażowania się w działania na rzecz równości.

W momencie, gdy w Polsce coraz głośniej mówi się o uznawaniu małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą, wracamy do naszych wcześniejszych tekstów na ten temat

„Przedstawiciele polskiej prawicy nie mają żadnych poważnych argumentów na rzecz zakazywania małżeństw homoseksualnych. Powtarzają więc puste i często sprzeczne hasła, w które – co najciekawsze – sami nie do końca wierzą.”— Łukasz Pawłowski

źródło Kultura Liberalna