ONZ coraz wyraźniej wspiera równość małżeńską par jednopłciowych – wynika z nowego raportu

Nowa analiza przygotowana przez Williams Institute wskazuje, że organy traktatowe Organizacja Narodów Zjednoczonych coraz częściej zajmują stanowisko popierające równe prawa dla par jednopłciowych, w tym dostęp do małżeństwa.

Badanie obejmowało lata 2016–2024 i analizowało tzw. „uwagi końcowe” trzech kluczowych komitetów ONZ zajmujących się prawami człowieka. W tym okresie odnotowano 44 przypadki, w których organy ONZ wyraziły poparcie dla równości małżeńskiej lub krytykowały brak prawnego uznania związków osób tej samej płci.

Zmiana podejścia ONZ w ciągu dwóch dekad

Punktem odniesienia w analizie jest orzeczenie z 2002 roku w sprawie „Joslin przeciwko Nowej Zelandii”, w którym uznano, że międzynarodowe prawo praw człowieka nie obejmuje prawa do małżeństw jednopłciowych. Przez lata było ono cytowane przez sądy krajowe jako argument przeciwko ich legalizacji.

Jednak – jak podkreślają autorzy raportu – podejście organów ONZ uległo istotnej ewolucji. W ostatnich latach komitety takie jak Komitet Praw Człowieka ONZ oraz Komitet CEDAW zaczęły coraz częściej interpretować standardy praw człowieka w sposób obejmujący również pary jednopłciowe.

44 przypadki poparcia dla równości

W latach 2016–2024 organy ONZ wielokrotnie rekomendowały państwom:

• legalizację małżeństw jednopłciowych,

• wprowadzenie związków partnerskich,

• lub rozszerzenie ochrony prawnej dla rodzin LGBT+.

Według raportu oznacza to stopniowe przesuwanie się międzynarodowych standardów w stronę pełnej równości prawnej.

Autor badania, Holning Lau, określił tę zmianę jako „głęboką transformację globalnego podejścia do par jednopłciowych”. Jego zdaniem państwa nie powinny już opierać się wyłącznie na wcześniejszym orzecznictwie z 2002 roku, ponieważ późniejsze stanowiska ONZ znacząco je uzupełniają i reinterpretują.

Znaczenie dla prawa krajowego

Choć rekomendacje organów ONZ nie są formalnie wiążące, często wpływają na:

• orzecznictwo sądów krajowych,

• interpretację praw człowieka,

• oraz procesy legislacyjne.

W wielu państwach były one już wykorzystywane jako argument w sprawach dotyczących uznania małżeństw jednopłciowych lub związków partnerskich.

Raport sugeruje również, że związki partnerskie mogą pełnić rolę „rozwiązania przejściowego” w krajach, które nie wprowadziły jeszcze pełnej równości małżeńskiej.

Szerszy trend międzynarodowy

Wnioski badania wpisują się w szerszy globalny trend stopniowego rozszerzania praw osób LGBT+, szczególnie w Europie i Amerykach, gdzie coraz więcej państw uznaje małżeństwa jednopłciowe lub równoważne formy związków.

Jednocześnie raport wskazuje, że proces ten nie jest jednolity – w niektórych regionach świata wciąż utrzymują się silne ograniczenia prawne, co prowadzi do wyraźnych różnic w standardach ochrony praw człowieka.

Autorzy podkreślają, że zmieniające się stanowisko ONZ może w przyszłości odegrać istotną rolę w sporach prawnych dotyczących równości małżeńskiej, stanowiąc coraz silniejszy punkt odniesienia dla sądów i ustawodawców na całym świecie.