Kwakrzy stali się jedną z najbardziej otwartych wobec osób LGBTQ+ wspólnot chrześcijańskich

żdjęcie Angela Compagnone

Choć wśród kwakrów — oficjalnie działających jako Religijne Towarzystwo Przyjaciół — podobnie jak w innych wspólnotach protestanckich istnieją różne poglądy na temat homoseksualności, ruch ten od dekad uchodzi za jedną z najbardziej przyjaznych osobom LGBTQ+ denominacji chrześcijańskich.

Za jeden z przełomowych momentów uznaje się publikację z 1963 roku zatytułowaną „Towards a Quaker View of Sex”. Dokument został opracowany przez grupę kwakrów, wśród których znaleźli się pisarze, psychologowie, psychiatrzy i nauczyciele, analizujący kwestie seksualności oraz relacji międzyludzkich.

Autorzy napisali w nim między innymi, że „akt wyrażający prawdziwe uczucie między dwiema osobami i dający im obojgu radość nie wydaje się grzeszny wyłącznie dlatego, że jest homoseksualny”. W czasach, gdy większość chrześcijańskich denominacji zdecydowanie potępiała homoseksualność, stanowisko to wywołało gwałtowne spory wewnątrz wspólnoty kwakrów. Część konserwatywnych członków uznała publikację za moralnie niebezpieczną, jednak dokument wyznaczył kierunek późniejszych zmian w ruchu.

Historia kwakrów od początku związana była z nonkonformizmem religijnym i społecznym. Ruch powstał w XVII wieku w Anglii wokół działalności George’a Foxa, który głosił bezpośrednią relację człowieka z Bogiem oraz ideę „kapłaństwa wszystkich wierzących”. Było to podejście sprzeczne z hierarchicznym modelem Kościoła anglikańskiego wspieranego przez państwo.

Nazwa „kwakrzy” pojawiła się po tym, jak Fox podczas procesu o bluźnierstwo miał wezwać sędziów, by „drżeli przed słowem Pana”. Wspólnota określała siebie jednak mianem „Przyjaciół”, od słów Jezusa zapisanych w Ewangelii św. Jana: „Jesteście przyjaciółmi moimi, jeśli czynicie to, co wam przykazuję”.

Kwakrzy zdobyli popularność szczególnie wśród kobiet, ponieważ oferowali im znacznie większą rolę w życiu religijnym i społecznym niż większość ówczesnych wspólnot chrześcijańskich. Zarówno w Anglii, jak i później w amerykańskich koloniach, byli prześladowani za swoje poglądy religijne. W XVII wieku czterech kwakrów zostało straconych przez purytanów w Bostonie.

W Ameryce Północnej ruch rozwijał się głównie w północnych koloniach. Kwakrzy zyskali reputację społeczności skromnej, pacyfistycznej i zaangażowanej w walkę przeciwko niewolnictwu. Od czasów rewolucji amerykańskiej wielu członków wspólnoty odmawiało służby wojskowej z powodów sumienia.

Po publikacji „Towards a Quaker View of Sex” coraz więcej wspólnot kwakrów zaczęło otwarcie wspierać prawa osób LGBTQ+. W 1973 roku powstała organizacja Friends Homosexual Fellowship, której celem było prowadzenie dialogu na temat praw osób homoseksualnych w społeczności kwakrów.

W 1987 roku jedna ze wspólnot kwakrów po raz pierwszy oficjalnie rozważała możliwość zawierania małżeństw jednopłciowych. Z kolei w 2009 roku brytyjscy kwakrzy stali się pierwszą organizacją religijną w Wielkiej Brytanii, która formalnie poparła małżeństwa osób tej samej płci.

W ostatnich latach kwakrzy angażowali się także w działania na rzecz społeczności LGBTQ+ poza własnym środowiskiem religijnym. W stanie Iowa protestowali przeciwko ustawom ograniczającym dostęp do książek dotyczących różnorodności i praw osób queer. W 2023 roku jedna ze wspólnot ustawiła billboard z tęczową flagą i hasłem: „Jesteś kochany, jesteś ważny, jesteś mile widziany”.

W tym samym roku kwakrzy w Pensylwanii sprzeciwili się działalności skrajnie prawicowych grup chrześcijańskiego nacjonalizmu atakujących osoby LGBTQ+. W 2025 roku brytyjscy kwakrzy skrytykowali również orzeczenie Sądu Najwyższego Wielkiej Brytanii ograniczające prawa osób transpłciowych do korzystania z przestrzeni jednopłciowych.

Zdaniem badaczy religii postawa kwakrów wobec osób LGBTQ+ wynika z centralnego dla ruchu przekonania o równości wszystkich ludzi wobec Boga oraz nacisku na indywidualne sumienie i osobiste doświadczenie duchowe.

źródło LGBTQ Nation