Kościół Norwegii, a małżeństwa jednopłciowe – 10 lat przełomowej decyzji, która zmieniła europejskie chrześcijaństwo

Zeszłym tygodniu była rocznica - 15 kwietnia 2016 roku zapisał się jako jedna z najważniejszych dat we współczesnej historii chrześcijaństwa w Europie Północnej. Po dwóch dekadach intensywnych debat Kościół Norwegii podjął decyzję, która zmieniła jego oblicze – otworzył drogę do udzielania ślubów parom jednopłciowym.

Podczas obrad Synodu Generalnego w 2016 roku zdecydowaną większością głosów przyjęto rozwiązanie dopuszczające małżeństwa osób tej samej płci w ramach liturgii kościelnej. Za decyzją opowiedziało się 88 ze 115 delegatów zgromadzonych na konferencji w Trondheim.

Kluczową rolę odegrało także jednogłośne stanowisko biskupów, które ogłosiła Helga Haugland Byfuglien. Jak podkreśliła, był to „bardzo ważny dzień dla Kościoła”. Biskupi zatwierdzili opracowanie specjalnej liturgii ślubnej dla par jednopłciowych, co formalnie otworzyło drogę do pierwszych takich ceremonii – które rzeczywiście zaczęły się odbywać od 2017 roku.

Decyzja nie była jednak jednoznaczna doktrynalnie. W Kościele Norwegii istniały – i nadal istnieją – różne interpretacje nauczania o małżeństwie. Aby uniknąć rozłamu, przyjęto rozwiązanie kompromisowe: duchowni zachowali prawo do odmowy udzielenia ślubu parze jednopłciowej zgodnie ze swoim sumieniem.

Warto podkreślić, że Norwegia już wcześniej była jednym z liderów zmian społecznych w Europie. Małżeństwa cywilne osób tej samej płci są tam legalne od 2009 roku, a już w 1993 roku kraj ten – jako drugi na świecie po Dania – wprowadził zarejestrowane związki partnerskie.

Decyzja Kościoła Norwegii wpisuje się w szerszy trend w krajach nordyckich. Szwecja już w 2009 roku dopuściła religijne śluby jednopłciowe, a Dania w 2012 roku zobowiązała kościoły do ich udzielania.

Na tle krajów skandynawskich sytuacja w Polsce pozostaje odmienna. Jedną z nielicznych wspólnot chrześcijańskich otwartych na osoby LGBT+ jest Reformowany Kościół Katolicki, który dopuszcza zawieranie małżeństw przez pary jednopłciowe i udziela im ślubów o charakterze symbolicznym.

Jednocześnie w Polsce nadal trwa debata nad prawną regulacją związków jednopłciowych. Istotnym krokiem w tej dyskusji jest niedawne wyroki Wojewódzkie Sądów Administracyjny, które nakazał przetłumaczenie i wpisanie do polskiego rejestru aktu małżeństwa dwóch mężczyzn zawartego zagranicą.

Sąd uchylił wcześniejsze odmowy urzędów, uznając, że brak transkrypcji narusza prawa wynikające z prawa Unii Europejskiej – w szczególności zasadę swobody przemieszczania się i uznawania dokumentów stanu cywilnego.

Dziesięć lat po decyzji Kościoła Norwegii widać wyraźnie, jak różne drogi obierają państwa i wspólnoty religijne w Europie. Podczas gdy Norwegia i inne kraje zachodnie, a nawet Węgry mają związki partnerskie wdrożyły rozwiązania inkluzywne zarówno na poziomie państwowym, jak i kościelnym, Polska wciąż znajduje się na etapie sporów prawnych i polityczny dotyczących uznania związków jednopłciowych.