Francuski sąd: zagraniczne orzeczenia o rodzicielstwie po surogacji mogą być uznawane

Francuski Sąd Kasacyjny orzekł, że orzeczenia zagranicznych sądów ustalające rodzicielstwo dzieci urodzonych w wyniku macierzyństwa zastępczego mogą zostać uznane we Francji, jeśli spełniają określone warunki prawne. Wyrok dotyczy dwóch ojców, których troje dzieci urodziło się dzięki surogacji w Kanadzie.

Orzeczenie kończy trwający ponad dziesięć lat spór prawny. Obaj mężczyźni uzyskali wcześniej w Kanadzie sądowe potwierdzenie swojego rodzicielstwa i wystąpili o uznanie tego rozstrzygnięcia również we Francji.

Macierzyństwo zastępcze pozostaje we Francji zakazane, jednak sprawa dotyczyła nie legalności samej procedury, lecz możliwości uznania zagranicznego wyroku dotyczącego pochodzenia dziecka w drodze tzw. exequatur, czyli procedury uznania orzeczenia wydanego przez sąd innego państwa.

Po korzystnym wyroku sądu apelacyjnego w 2024 roku prokurator generalny zaskarżył decyzję, argumentując, że takie rozwiązanie mogłoby zachęcać Francuzów do korzystania z macierzyństwa zastępczego za granicą i osłabiać obowiązujący we Francji zakaz tej praktyki.

Sąd Kasacyjny nie podzielił tej argumentacji. W uzasadnieniu wskazał, że automatyczna odmowa uznania zagranicznego orzeczenia wyłącznie z powodu francuskiego zakazu surogacji prowadziłaby do niepewności prawnej dotyczącej statusu dzieci.

Jednocześnie sąd podkreślił, że uznanie zagranicznych orzeczeń nie będzie automatyczne. Każda sprawa ma podlegać indywidualnej ocenie, a uznanie będzie możliwe wyłącznie wtedy, gdy zagraniczne postępowanie zapewniało odpowiednie gwarancje prawne, w tym skuteczną kontrolę sądową wykluczającą handel dziećmi.

Pełnomocniczka rodziny Caroline Mecary nazwała wyrok zwycięstwem, wskazując, że zmuszanie rodzica do adopcji własnego dziecka było rozwiązaniem poniżającym i nieuzasadnionym.

Orzeczenie z zadowoleniem przyjęły również francuskie organizacje reprezentujące rodziny osób LGBTQ+, które podkreśliły, że najważniejszym skutkiem decyzji będzie zwiększenie bezpieczeństwa prawnego dzieci. Zdaniem sądu dobro dziecka powinno mieć pierwszeństwo przy rozstrzyganiu podobnych spraw, co pozostaje zgodne z dotychczasowym orzecznictwem europejskim.