ETPC przeciwko Mołdawii: groźby homofobiczne nie mogą ograniczać marszów osób LGBT+

• 

Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że Mołdawia naruszyła zakaz dyskryminacji i wolność zgromadzeń, ograniczając w 2013 roku trasę marszu organizacji LGBT+ Genderdoc-M w Kiszyniowie. Powodem interwencji władz były groźby ze strony przeciwników demonstracji. Trybunał nakazał państwu wypłatę organizacji 4500 euro zadośćuczynienia za szkodę niematerialną.

Sprawa dotyczy marszu na rzecz praw osób LGBTIQ+, który Genderdoc-M planowała zorganizować w stolicy Mołdawii. W obliczu gróźb ze strony przeciwników wydarzenia władze ograniczyły trasę zgromadzenia. Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu uznał, że takie działanie naruszyło prawa gwarantowane przez Europejską Konwencję Praw Człowieka.

W orzeczeniu Trybunał stwierdził naruszenie art. 14 Konwencji, dotyczącego zakazu dyskryminacji, w związku z art. 11, który gwarantuje wolność pokojowych zgromadzeń.

Sednem sprawy było to, że władze ograniczyły możliwość przeprowadzenia demonstracji w związku z wrogimi reakcjami osób trzecich. Zgodnie z zasadami wynikającymi z Konwencji państwo powinno podejmować odpowiednie działania, aby umożliwić pokojowe zgromadzenia, także wtedy, gdy spotykają się one ze sprzeciwem części społeczeństwa.

Samo ryzyko kontrmanifestacji, gróźb czy wrogich reakcji nie uzasadnia automatycznego ograniczania praw organizatorów i uczestników. Władze powinny w pierwszej kolejności rozważyć środki zapewniające bezpieczeństwo demonstracji.

Zasada ta ma szczególne znaczenie dla organizacji LGBT+, których wydarzenia publiczne bywają przedmiotem ataków słownych, gróźb i prób zastraszania. Ochrona wolności zgromadzeń obejmuje również grupy, których poglądy lub postulaty nie cieszą się powszechną akceptacją.

Trybunał przyznał organizacji Genderdoc-M 4500 euro tytułem zadośćuczynienia za szkodę niematerialną. Mołdawia została zobowiązana do wypłaty tej kwoty w terminie trzech miesięcy, zgodnie z warunkami określonymi w orzeczeniu.

Wyrok dotyczy wydarzeń z 2013 roku i stanowi kolejne rozstrzygnięcie w sporach między organizacją a władzami Mołdawii dotyczących wolności zgromadzeń i ochrony praw osób LGBT+.

Już w 2012 roku ETPC orzekł przeciwko Mołdawii w sprawie dotyczącej całkowitego zakazu demonstracji Genderdoc-M zaplanowanej na maj 2005 roku w Kiszyniowie. Trybunał stwierdził wówczas naruszenia Konwencji obejmujące między innymi wolność zgromadzeń i zakaz dyskryminacji.

Najnowsza sprawa dotyczyła innego rodzaju ingerencji: tym razem władze nie zakazały wydarzenia całkowicie, lecz ograniczyły jego trasę w reakcji na groźby przeciwników.

Oba rozstrzygnięcia podkreślają znaczenie obowiązków państwa w zakresie ochrony pokojowych demonstracji. Władze nie mogą uzależniać korzystania z podstawowych praw od tego, czy osoby trzecie akceptują poglądy uczestników zgromadzenia.