Dlaczego uczestniczy muszą wciąż tłumaczyć swoją obecność?

Debata jak mają wyglądać parady równości, żeby nie urazić "hetero" i "normlany gejów", nie jest tylko problem Polski jak Qczaj skrytykował Parady Równości, stwierdzając, że nie uczestniczy w nich, ponieważ – w jego ocenie – „robią więcej złego niż dobrego”. Wypowiedź padła w kontekście trwającej dyskusji wokół znaczenia marszów równości oraz wcześniejszych komentarzy aktora Ignacego Lissa.

Qczaj powiedział dla Pudelka, że nie odczuwa potrzeby manifestowania swojej orientacji seksualnej podczas parad. Jak zaznaczył, homoseksualność jest dla niego częścią tożsamości, ale nie uważa, by wymagała publicznego podkreślania.

– Nie potrzebuję iść na paradę i mówić, że jestem dumny z tego, że jestem gejem, bo po prostu jestem – stwierdził. Dodał również, że osoby heteroseksualne nie organizują podobnych manifestacji swojej orientacji.

Wypowiedź pojawiła się kilka dni po Paradzie Równości w Warszawie, która odbyła się z okazji 25-lecia inicjatywy i zgromadziła dziesiątki tysięcy uczestników. W ostatnich tygodniach temat marszów równości był szeroko komentowany także za sprawą aktora Ignacego Lissa. Promujący serial „Proud” artysta początkowo deklarował, że nie uczestniczy w paradach i stara się zachować apolityczność, jednak po krytyce przeprosił za swoje słowa i podkreślił znaczenie aktywizmu na rzecz praw osób LGBT+.

STOP LGBTQ Hate Online piszę - Co roku przed Paradami Równości powraca ten sam argument: czy Pride nie mogłoby być bardziej „przyjazne rodzinom”? Tym razem podobny tekst opublikował brytyjski tygodnik „The Spectator”, powielając tezy, które od lat pojawiają się w debacie o prawach osób LGBT+.

Problem z takim podejściem polega na tym, że opiera się ono na błędnym założeniu.

Sugeruje, że osoby LGBT+ powinny dostosować swoje największe doroczne święto do oczekiwań większości i zadbać przede wszystkim o komfort tych, którzy nie należą do tej społeczności.

Historia Pride pokazuje jednak coś zupełnie innego. Marsze nie powstały po to, by bawić heteroseksualne rodziny czy organizować kolorowy festyn. Ich początki sięgają protestów przeciwko policyjnym represjom wobec osób LGBT+, które przez dziesięciolecia były aresztowane, bite i zmuszane do ukrywania swojej tożsamości.

Rodziny są mile widziane na Paradach Równości. Dzieci również. Nie oznacza to jednak, że osoby LGBT+ powinny zmieniać charakter swojego święta tylko po to, by zasłużyć na społeczną akceptację. Widoczność nie jest przywilejem, który trzeba sobie wypracować, lecz prawem.

Autorzy krytycznych komentarzy często przekonują, że „walka została już wygrana”, ponieważ w wielu krajach obowiązują przepisy chroniące osoby LGBT+. Taka teza pomija jednak codzienną rzeczywistość. Przestępstwa motywowane uprzedzeniami nadal są odnotowywane, a wiele osób wciąż doświadcza dyskryminacji, wykluczenia, przemocy czy szykan z powodu swojej orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej. Zmiany w prawie nie oznaczają automatycznego zniknięcia społecznych uprzedzeń.

Kontrowersje budzi także twierdzenie, że współczesny Pride „dotyczy już głównie osób transpłciowych”. To fałszywa alternatywa. Parady Równości od początku były przestrzenią dla całej społeczności LGBT+, a większa widoczność jednej grupy nie oznacza marginalizacji pozostałych.

W podobnych tekstach często pojawia się również argument, że „wielu gejów uważa”, iż Pride poszło za daleko. Problem w tym, że takie stwierdzenia rzadko są poparte reprezentatywnymi badaniami. Zamiast danych przywoływane są pojedyncze wypowiedzi aktywistów lub osób publicznych, które nie mogą być traktowane jako głos całej społeczności.

Kolejnym stałym elementem krytyki jest eksponowanie zdjęć przedstawiających osoby w fetyszowych strojach. To zabieg retoryczny, który sprawia wrażenie, że kilka najbardziej prowokacyjnych obrazów definiuje wydarzenie liczące nierzadko setki tysięcy uczestników. W rzeczywistości zdecydowana większość osób biorących udział w Paradach Równości po prostu maszeruje z flagami, tańczy, spotyka się z przyjaciółmi i rodziną lub uczestniczy w wydarzeniach kulturalnych.

Nieodłącznym elementem tej narracji jest również hasło „pomyślcie o dzieciach”. Tymczasem dzieci każdego dnia oglądają kolorowe kostiumy podczas karnawałów, stroje kąpielowe na plażach, kibiców bez koszulek czy publiczne okazywanie uczuć przez pary heteroseksualne. Pytanie brzmi więc nie, czy Pride jest wystarczająco „przyjazne rodzinom”, lecz dlaczego widoczność osób LGBT+ tak często uznawana jest za coś wyjątkowo niewłaściwego.

To właśnie ten aspekt wydaje się najważniejszy. Debata nie powinna koncentrować się na tym, czy osoby LGBT+ zrobiły wystarczająco dużo, by nikogo nie urazić. Znacznie istotniejsze jest pytanie, dlaczego wciąż oczekuje się od nich, że najpierw zapewnią wszystkim innym poczucie komfortu, zanim będą mogły po prostu być widoczne w przestrzeni publicznej.