Bułgaria zmienia kurs polityczny. Rumen Radew nowym premierem po wyborczym przełomie

 Bułgaria znalazła się w centrum politycznego zwrotu po niedzielnych wyborach parlamentarnych, w których zwycięstwo odniósł były prezydent Rumen Radev. Jego ugrupowanie „Postępowa Bułgaria” uzyskało około 46 proc. głosów, co przełożyło się na bezwzględną większość w parlamencie i umożliwiło mu objęcie stanowiska premiera.

Radew, który wcześniej pełnił urząd prezydenta i zakończył drugą kadencję w 2026 roku, wraca do władzy jako szef rządu. Jego kampania koncentrowała się na walce z korupcją, reformie instytucji państwowych oraz krytyce dotychczasowego systemu politycznego. Jednocześnie nowy premier zapowiadał odejście od „liberalnych eksperymentów” i skupienie się na stabilizacji gospodarczej.

Upadek wieloletniej dominacji GERB

Największą porażkę w wyborach poniosła konserwatywna partia GERB, która przez ponad dekadę dominowała na bułgarskiej scenie politycznej. Ugrupowanie zdobyło jedynie około 13 proc. głosów, co oznacza znaczący spadek poparcia i utratę wpływu na rządzenie krajem.

Kontrowersje wokół polityki społecznej

Jednym z najbardziej spornych elementów programu nowego rządu pozostaje podejście do praw osób LGBTIQ+. W 2024 roku, jeszcze w okresie wcześniejszej kariery politycznej, Radew podpisał ustawę zakazującą tzw. „propagandy LGBT” w szkołach. Przepisy te – krytykowane przez organizacje praw człowieka – ograniczyły możliwość omawiania tematów związanych z orientacją seksualną i tożsamością płciową w systemie edukacji.

Podczas kampanii wyborczej Radew wielokrotnie odnosił się do „ideologii liberalnej”, podkreślając potrzebę powrotu do – jak to określał – „rzeczywistości dwupłciowej”. Jego wypowiedzi spotkały się z krytyką części środowisk akademickich i organizacji międzynarodowych, które zarzucają mu wzmacnianie narracji wykluczających.

Rosnące napięcia społeczne

Według badań Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej znacząca część młodych osób LGBTIQ+ w Bułgarii doświadcza przemocy i wykluczenia w środowisku szkolnym. Organizacje pozarządowe alarmują również o wzroście problemów psychicznych wśród młodzieży, w tym przypadków depresji i myśli samobójczych.

Dane te są często przywoływane przez krytyków nowego prawa, którzy twierdzą, że ograniczenie edukacji na temat różnorodności pogłębia stygmatyzację i brak akceptacji społecznej.

Zmiana władzy w Sofii wywołała także dyskusję na poziomie europejskim. W porównaniu do reakcji wobec podobnych regulacji w innych państwach regionu, reakcja instytucji Unii Europejskiej pozostaje umiarkowana. Pojawiają się jednak głosy wzywające do większej presji politycznej i możliwego wszczęcia procedur naruszeniowych.

Eksperci zwracają uwagę, że stabilna większość parlamentarna nowego premiera może umożliwić dalsze zmiany legislacyjne ograniczające prawa mniejszości, co potencjalnie pogłębi podziały wewnętrzne w kraju.

Polityczny zwrot i niepewna przyszłość

Nowy rząd w Bułgarii zapowiada intensywne reformy i przebudowę systemu instytucjonalnego. Jednocześnie jego krytycy ostrzegają przed dalszą polaryzacją społeczeństwa oraz osłabieniem standardów ochrony praw człowieka.

Przejęcie władzy przez Radeva oznacza więc nie tylko zmianę polityczną, ale także otwarcie nowego, spornego etapu w debacie o kierunku, w jakim zmierza bułgarska demokracja.