TSUE uznaje ograniczenia dotyczące treści o orientacji seksualnej za niezgodne z prawem UE

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Court of Justice of the European Union) orzekł w sprawie oznaczonej jako C-769/22, że przepisy ograniczające przekazywanie informacji o homoseksualności i transpłciowości mogą być sprzeczne z prawem Unii Europejskiej, w szczególności z zasadami wolności wypowiedzi oraz ochrony praw podstawowych.

Sprawa dotyczyła węgierskich regulacji przyjętych w 2021 roku, określanych jako ustawa o „ochronie dzieci”, które ograniczały dostęp do treści dotyczących orientacji seksualnej, tożsamości płciowej oraz tranzycji w przestrzeni publicznej i edukacyjnej.

W ocenie Trybunału, państwa członkowskie mają pewien zakres swobody w kształtowaniu polityki ochrony nieletnich, jednak nie może on prowadzić do ogólnego zakazu rozpowszechniania informacji dotyczących orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej. Takie ograniczenia – według orzeczenia – mogą naruszać prawo UE, w tym Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej.

Orzeczenie odnosi się również do konsekwencji tych przepisów w kontekście wydarzeń publicznych, w tym decyzji władz węgierskich o ograniczaniu lub zakazywaniu parad równości.

Węgry od kilku lat prowadzą politykę, którą część instytucji unijnych i organizacji praw człowieka określa jako ograniczającą prawa społeczności LGBTQ+. Sporne przepisy z 2021 roku były szeroko krytykowane w UE i stanowiły przedmiot postępowań przed unijnymi instytucjami.

W kolejnych latach pojawiały się również próby ograniczania wydarzeń takich jak Budapest Pride, co stało się jednym z najbardziej widocznych punktów sporu między Budapesztem a instytucjami unijnymi.

Wyrok TSUE ma potencjalnie istotne konsekwencje dla całej Unii Europejskiej, ponieważ doprecyzowuje granice między kompetencjami państw członkowskich w zakresie edukacji i ochrony dzieci a zobowiązaniami wynikającymi z prawa unijnego dotyczącego praw podstawowych.

Orzeczenie może również wpłynąć na dalsze postępowania dotyczące zgodności krajowych regulacji z prawem UE w obszarze edukacji, wolności słowa i ochrony mniejszości.

Sprawa wpisuje się w szerszą debatę o standardach praw człowieka w Unii Europejskiej i napięciach między niektórymi państwami członkowskimi a instytucjami unijnymi w kwestiach dotyczących praw osób LGBTQ+.

Eksperci podkreślają, że orzeczenie może zostać wykorzystane jako punkt odniesienia w kolejnych sporach prawnych dotyczących ograniczeń treści edukacyjnych i publicznych w państwach członkowskich.