Badanie: osoby niebinarne, transpłciowe i z niepełnosprawnościami najbardziej sceptyczne wobec AI

Dr Oliver Haimson z Uniwersytetu Michigan oraz jego zespół nie planowali badać stosunku osób marginalizowanych do sztucznej inteligencji. Początkowo projekt dotyczył tego, jak osoby transpłciowe postrzegają rzeczywistość rozszerzoną. W trakcie rozmów badacze zauważyli jednak, że uczestnicy regularnie – i spontanicznie – wyrażali nieufność wobec AI.

– Nawet nie pytaliśmy o sztuczną inteligencję, a ona ciągle wracała w wypowiedziach – mówi Haimson, autor książki Trans Technologies, poświęconej technologiom tworzonym z myślą o osobach transpłciowych.

To skłoniło zespół do przeprowadzenia ogólnokrajowego badania ankietowego, którego wyniki opublikowano w czerwcu w artykule naukowym AI Attitudes Among Marginalized Populations in the U.S.. Badanie wykazało, że najbardziej negatywny stosunek do AI mają osoby niebinarne, a także osoby transpłciowe, wielorasowe oraz osoby z niepełnosprawnościami – szczególnie neuroróżnorodne i z doświadczeniem problemów psychicznych. Kobiety również wykazywały mniejsze zaufanie do AI niż mężczyźni.

Zdaniem Haimsona kluczowym problemem jest kategoryzacja. – Tożsamość niebinarna w dużej mierze polega na odrzuceniu sztywnych „szufladek”. Tymczasem AI działa właśnie poprzez masowe systemy klasyfikacji. To fundamentalny konflikt – wyjaśnia badacz.

Autorzy badania zwracają też uwagę na realne szkody, jakie AI może wyrządzać osobom transpłciowym i niebinarnym: od algorytmicznego misgenderowania, przez naruszenia prywatności, po konsekwencje ekonomiczne i społeczne. Szczególnie problematyczna jest kwestia zgody – AI bywa wykorzystywana wobec ludzi w pracy, ochronie zdrowia czy administracji bez ich wiedzy i kontroli nad danymi.

Jednocześnie Haimson podkreśla rolę twórców technologii z samej społeczności trans i niebinarnej. Przykładem jest aplikacja ShotTraX, służąca do monitorowania dawek hormonów w trakcie terapii afirmującej płeć. – To sposób na odzyskanie sprawczości i tworzenie narzędzi, które naprawdę działają dla tej społeczności – podsumowuje.

źródło The Advocate Magazine