Ucieczka z platform: queerowy internet szuka nowej formy

Komentarz Selina Hellfritsch - SIEGESSÄULE

Coraz więcej osób ze sceny queer – także w Berlinie – odwraca się od platform takich jak Instagram, należących do Meta Platforms. Powód nie jest wyłącznie estetyczny czy pokoleniowy. To reakcja na rosnącą kontrolę algorytmów, cenzurę treści oraz logikę kapitalizmu platformowego, która coraz częściej działa przeciwko społecznościom marginalizowanym.

„Wyskocz z Instagrama”

Hasło „Wyskocz z Instagrama 2026”, promowane przez berlińskie środowiska artystyczne, to coś więcej niż symboliczny gest. To wezwanie do bojkotu systemu, który – zdaniem wielu twórców – ogranicza widoczność treści queer, szczególnie tych związanych z cielesnością, seksualnością czy polityką.

Do inicjatywy dołączyły różne projekty kulturalne i kolektywy, od archiwów queerowej kultury klubowej po organizatorów wydarzeń. Ich wspólnym doświadczeniem jest nie tylko shadowbanning czy usuwanie treści, ale także realne konsekwencje ekonomiczne: spadek zasięgów oznacza mniej uczestników wydarzeń, a tym samym mniej dochodów dla artystów.

Platforma kontra społeczność

Problem ma charakter strukturalny. Platformy społecznościowe nie są neutralnymi narzędziami komunikacji – to złożone systemy zaprojektowane do maksymalizacji zaangażowania i zysków. Treści są filtrowane przez algorytmy, które pozostają nieprzejrzyste, a definicje „treści politycznych” czy „nieodpowiednich” są płynne i często arbitralne.

W efekcie queerowe treści – zwłaszcza te bardziej radykalne, seksualne lub edukacyjne – są ograniczane lub demonetyzowane. Dla wielu użytkowników to sygnał, że przestrzeń, która kiedyś umożliwiała ekspresję i budowanie wspólnoty, staje się coraz bardziej kontrolowana i wroga.

Powrót do DIY i Web 1.0

W odpowiedzi rośnie zainteresowanie alternatywami: newsletterami, blogami DIY, listami mailingowymi czy zdecentralizowanymi sieciami społecznościowymi. Platformy takie jak Substack czy Bluesky zyskują na popularności, choć wciąż nie oferują porównywalnych zasięgów.

Ten zwrot przypomina estetykę i filozofię wczesnego internetu – Web 1.0 – gdzie kluczowe były autonomia, eksperyment i bezpośrednia komunikacja. W przeciwieństwie do dzisiejszych platform, tamten internet był bardziej „siecią” niż „sceną”.

Decentralizacja jako strategia

Jednym z najbardziej ambitnych projektów jest inicjatywa fundacji dotMeow, która pracuje nad stworzeniem własnej domeny najwyższego poziomu (.meow). To nie tylko techniczna innowacja, ale także próba odzyskania kontroli nad infrastrukturą internetu.

Celem jest umożliwienie społeczności queer tworzenia własnych przestrzeni online – od stron internetowych po tożsamości w zdecentralizowanych sieciach (tzw. Fediverse). Kluczowe założenie: użytkownicy powinni kontrolować narzędzia, z których korzystają, a nie odwrotnie.

Ekonomia widoczności

Nie wszyscy mogą jednak łatwo opuścić duże platformy. Dla wielu artystów, aktywistów czy organizatorów wydarzeń obecność na Instagramie pozostaje kluczowa dla przetrwania ekonomicznego. Utrata konta czy zasięgów to nie tylko problem wizerunkowy, ale realna strata dochodów.

Dlatego część środowiska przyjmuje strategię hybrydową: pozostaje na dużych platformach, jednocześnie rozwijając alternatywne kanały komunikacji. To próba dywersyfikacji – zmniejszenia zależności od jednego systemu.

Sieć, która znów łączy

W tle tej zmiany kryje się głębsze pytanie: czym właściwie ma być internet? Czy przestrzenią wymiany i wspólnoty, czy raczej platformą do autoprezentacji i monetyzacji uwagi?

Coraz więcej osób tęskni za internetem, który był mniej wygładzony, bardziej eksperymentalny i – paradoksalnie – bardziej ludzki. Blogi z błędami ortograficznymi, pikselowe grafiki, osobiste newslettery – to wszystko wraca jako forma oporu wobec standaryzacji i komercjalizacji.

Co dalej?

Nie ma jednego rozwiązania. Alternatywne platformy wciąż są rozproszone i mają ograniczony zasięg. Duże korporacje technologiczne nadal dominują ekosystem cyfrowy. Ale kierunek zmian jest wyraźny: rośnie potrzeba autonomii, kontroli i autentyczności.

Queerowe społeczności – które od zawsze tworzyły własne przestrzenie wbrew dominującym strukturom – po raz kolejny znajdują się na czele tej transformacji. Tym razem stawką jest nie tylko widoczność, ale także suwerenność cyfrowa.