Senegal skazuje nastolatka na siedem lat więzienia. Przed Młodzieżowymi Igrzyskami Olimpijskimi rosną obawy o bezpieczeństwo osób LGBTQ+

• 

Sąd w senegalskim Tambacounda skazał nastoletniego ucznia na siedem lat więzienia pod zarzutem „czynów nienaturalnych” i umyślnego zakażenia wirusem HIV. Sprawa wywołała zaniepokojenie organizacji praw człowieka, zwłaszcza że Senegal przygotowuje się do organizacji Młodzieżowych Igrzysk Olimpijskich, które rozpoczną się 31 października.

Wydarzenie zgromadzi tysiące młodych sportowców z całego świata, w tym osoby LGBTQ+.

Wyrok zapada w czasie zaostrzonych represji wobec osób homoseksualnych w tym zachodnioafrykańskim kraju. Organizacje praw człowieka ostrzegają przed arbitralnymi zatrzymaniami, naruszeniami prywatności i ryzykiem dyskryminacji. Pojawiają się również pytania o to, jakie gwarancje bezpieczeństwa otrzymają zagraniczni uczestnicy igrzysk.

Jak informuje senegalski portal Senego, w związku z zarzutami dotyczącymi homoseksualności wyroki więzienia otrzymały również inne osoby. Kilku uczniów skazano na kary pięciu i dwóch lat pozbawienia wolności, natomiast nauczyciel i dwóch studentów uniwersytetu otrzymali wyroki trzyletnie.

W połowie października w Tambacounda zatrzymano łącznie 35 osób, wśród nich studentów, nauczycieli i pracowników służby zdrowia. Według przytoczonych doniesień kolejna rozprawa, dotycząca pięciu oskarżonych, miała odbyć się 4 listopada.

Sprawy te wpisują się w pogarszającą się sytuację prawną osób LGBTQ+ w Senegalu. W marcu 2026 roku zaostrzono przepisy dotyczące stosunków seksualnych osób tej samej płci, podnosząc maksymalną karę do dziesięciu lat więzienia. Penalizacją objęto również tak zwane promowanie homoseksualizmu. Według informacji przywołanych w materiale od czasu zaostrzenia prawa aresztowano ponad 355 osób.

W połowie października organizacja Human Rights Watch zwróciła uwagę na domniemane naruszenia praw człowieka towarzyszące prowadzonym postępowaniom. Wśród zgłaszanych problemów znalazły się testy na obecność HIV, które miały być przeprowadzane bez zgody zainteresowanych, zastraszanie prawników oraz ujawnianie mediom poufnych dokumentów śledczych.

Organizacja krytykuje również niewystarczającą ochronę oskarżonych przed publicznym piętnowaniem i dyskryminacją. Takie praktyki mogą zwiększać strach w społeczności LGBTQ+ i utrudniać osobom zatrzymanym korzystanie z przysługujących im praw.

Młodzieżowe Igrzyska Olimpijskie w Senegalu zaplanowano na 31 października – 13 listopada. Zawody mają odbywać się w Dakarze, Diamniadio i Saly. Według przedstawionych danych udział ma wziąć około 2700 sportowców reprezentujących 206 delegacji. Wszyscy uczestnicy będą mieć nie więcej niż 17 lat.

Będzie to pierwsze wydarzenie olimpijskie tej rangi organizowane na kontynencie afrykańskim. Igrzyska mają przyciągnąć również tysiące trenerów, członków ekip, wolontariuszy, działaczy i dziennikarzy.

Jednocześnie obowiązujące w Senegalu przepisy karne rodzą pytania o bezpieczeństwo homoseksualnych i queerowych uczestników. Nie wiadomo, jakie procedury zostaną zastosowane, gdyby zagraniczny sportowiec LGBTQ+ został zatrzymany lub objęty postępowaniem w związku ze swoją orientacją seksualną.

W przytoczonych informacjach nie wskazano publicznie dostępnych, wiążących gwarancji, które szczegółowo określałyby ochronę uczestników przed dyskryminacją i arbitralnymi zatrzymaniami.

Anonimowe źródło przebywające w Dakarze w imieniu organizacji międzynarodowej opisało sytuację jako poważniejszą, niż wynikałoby z publicznych komunikatów. Jego relacja nie została jednak poparta niezależnie zweryfikowanymi danymi.

Międzynarodowy Komitet Olimpijski (MKOl), zapytany przez portal Outsports o obawy związane z bezpieczeństwem osób LGBTQ+, miał zadeklarować „pełne zaufanie” do władz Senegalu i ich zapewnień dotyczących przestrzegania warunków organizacji igrzysk.

Jednocześnie Komitet wskazał na ograniczenia swoich kompetencji, podkreślając, że nie ma uprawnień do zmiany prawa suwerennego państwa. Ewentualne szczególne rozwiązania ochronne dla zagranicznych sportowców nie oznaczają automatycznego zawieszenia senegalskiego prawa karnego.

Stanowisko to nie rozwiewa wszystkich wątpliwości dotyczących praktycznego bezpieczeństwa uczestników. Kluczowe pozostaje pytanie, czy ogólne deklaracje władz zostaną uzupełnione konkretnymi procedurami reagowania na przypadki dyskryminacji, nadużyć lub zatrzymań.

Karta Olimpijska zakazuje dyskryminacji, między innymi ze względu na orientację seksualną. Organizacja igrzysk w kraju, w którym kontakty seksualne osób tej samej płci podlegają surowym karom, stawia więc przed ruchem olimpijskim pytanie o praktyczne egzekwowanie tej zasady.

Brahim Naït-Balk, wieloletni trener francuskiego klubu Paris Foot Gay, krytykował brak konkretnych gwarancji ochrony. W jego ocenie samo odwoływanie się do wartości olimpijskich nie wystarczy, jeżeli nie towarzyszą mu rzeczywiste środki zabezpieczające osoby narażone na ryzyko.

Human Rights Watch zaapelowała do prezydenta Senegalu Bassirou Diomaye Faye o publiczne zobowiązanie do ochrony uczestników igrzysk, gości i mieszkańców przed dyskryminacją oraz arbitralnymi zatrzymaniami. Według przedstawionych informacji prezydent nie odpowiedział publicznie na ten apel.

Również ILGA World, międzynarodowa organizacja działająca na rzecz praw osób LGBTQ+, domagała się pisemnych i publicznie dostępnych gwarancji bezpieczeństwa.

Zbliżające się igrzyska mają być ważnym wydarzeniem dla Senegalu i całego afrykańskiego sportu. Jednak sytuacja prawna osób LGBTQ+ sprawia, że przygotowania do zawodów odbywają się w cieniu poważnych obaw.

Najważniejsze pytanie dotyczy tego, czy władze gospodarza i organizatorzy zapewnią wszystkim uczestnikom rzeczywistą ochronę, niezależnie od ich orientacji seksualnej. Odpowiedź będzie miała znaczenie nie tylko dla młodych sportowców przyjeżdżających do Senegalu, lecz także dla wiarygodności deklaracji ruchu olimpijskiego dotyczących równości i niedyskryminacji.