Rosyjscy homoseksualni dezerterzy boją się powrotu. Grożą im represje i więzienie.

Rosyjscy mężczyźni, którzy uciekli przed wojną przeciwko Ukrainie, obawiają się powrotu do kraju. Szczególnie trudna jest sytuacja homoseksualnych żołnierzy i dezerterów, którzy – według organizacji praw człowieka – mogą być narażeni na represje ze strony państwa, ostracyzm społeczny oraz prześladowania.

Od rozpoczęcia rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 roku władze w Moskwie zaostrzyły kontrolę nad przeciwnikami politycznymi i społecznościami mniejszościowymi. Ruch LGBTIQ+ został uznany przez rosyjski Sąd Najwyższy za „organizację ekstremistyczną”, a przepisy ograniczające publiczne działania i wypowiedzi dotyczące osób homoseksualnych zostały rozszerzone.

Jednym z rosyjskich dezerterów jest Nikita Zwiezdow, który uciekł z kraju po powołaniu do wojska w 2024 roku. W rozmowie z mediami opisał przymus podpisywania kontraktów wojskowych, brutalne traktowanie poborowych oraz presję, by wstąpić do jednostek walczących przeciwko Ukrainie. Jego relacji nie udało się niezależnie zweryfikować.

Zwiezdow twierdzi, że po otrzymaniu informacji o możliwym skierowaniu na front uciekł najpierw do Armenii, a następnie przez Bośnię i Hercegowinę oraz Chorwację próbował uzyskać ochronę w Europie. Jego wniosek azylowy w Niemczech został odrzucony, a sprawa została skierowana do Chorwacji zgodnie z zasadami rozporządzenia dublińskiego.

Organizacje praw człowieka krytykują europejskie procedury azylowe wobec rosyjskich dezerterów. Ich zdaniem sama odmowa udziału w wojnie lub groźba wysłania na front nie zawsze wystarcza do uzyskania ochrony, a osoby ubiegające się o azyl muszą wykazać indywidualne ryzyko prześladowania.

Aktywiści wskazują również na doniesienia o przemocy wobec rosyjskich żołnierzy odmawiających służby wojskowej. Według niezależnego rosyjskiego portalu ASTRA udokumentowano przypadki nielegalnego przetrzymywania, pobić i tortur wobec osób sprzeciwiających się służbie.

Szczególne obawy dotyczą osób homoseksualnych. Choć homoseksualność sama w sobie nie jest w Rosji przestępstwem, organizacje praw człowieka alarmują, że publiczne ujawnianie tożsamości i działalność na rzecz praw osób LGBTIQ+ mogą prowadzić do represji, inwigilacji oraz postępowań karnych.

Zwiezdow po odrzuceniu wniosku o azyl w Niemczech otrzymał tymczasową ochronę w ramach azylu kościelnego. Obecnie czeka na dalszy rozwój swojej sprawy i obawia się, że w przypadku deportacji do Rosji może zostać ponownie prześladowany.