Rosja chce rozszerzyć definicję ekstremizmu. Nowe przepisy mogą uderzyć w społeczność LGBTIQ+

• 

Rosyjski poseł Nikołaj Burlajew złożył w Dumie Państwowej projekt ustawy, który zakłada znaczące rozszerzenie prawnej definicji ekstremizmu. Proponowane przepisy mają objąć m.in. „ideologie, doktryny, sekty i ruchy” uznane za sprzeczne z „tradycyjnymi rosyjskimi wartościami duchowymi i moralnymi” oraz tradycyjnymi religiami Rosji.

Projekt przewiduje również uznawanie za działalność ekstremistyczną publicznego uzasadniania, propagowania i rozpowszechniania takich ideologii, a także używania związanych z nimi symboli.

Inicjatywa budzi szczególne obawy wśród osób LGBTIQ+. W 2023 roku rosyjski Sąd Najwyższy uznał tzw. „międzynarodowy ruch LGBT” za ekstremistyczny. Decyzja ta doprowadziła do dalszego ograniczenia działalności organizacji i inicjatyw związanych ze społecznością LGBTIQ+.

Burlajew argumentuje, że obowiązujące przepisy nie zapewniają wystarczającej ochrony przed ideologiami, które – w jego ocenie – zagrażają rosyjskim wartościom. Jego zdaniem po zakazaniu konkretnych organizacji lub ruchów mogą one kontynuować działalność pod innymi nazwami.

„Konieczne jest zakazanie każdej destrukcyjnej ideologii, doktryny, sekty lub ruchu, który sprzeciwia się tradycyjnym rosyjskim wartościom duchowym i moralnym oraz tradycyjnym religiom Rosji, niezależnie od nowych nazw, pod jakimi mogą się one pojawiać” – stwierdził poseł.

W uzasadnieniu projektu odwołuje się również do przypadków profanacji kościołów i cmentarzy, które przedstawia jako przykłady zagrożeń związanych z „destrukcyjnymi” ideologiami.

Projekt zakłada także rozszerzenie przepisów dotyczących symboliki. Za ekstremistyczne mogłyby zostać uznane symbole, które według władz byłyby skierowane przeciwko „tradycyjnym rosyjskim wartościom duchowym i moralnym” albo tradycyjnym religiom.

Sformułowanie zawarte w projekcie obejmuje również przedmioty i symbole, które można pomylić z symbolami zakazanych ideologii, doktryn, sekt lub ruchów.

Oznaczałoby to jednocześnie rozszerzenie kategorii „materiałów ekstremistycznych”. Obecnie na rosyjskiej liście materiałów ekstremistycznych znajdują się m.in. określone treści związane z faszyzmem i narodowym socjalizmem, materiały usprawiedliwiające przestępstwa z nienawiści oraz treści nawołujące do działalności ekstremistycznej.

Niepokój osób LGBTIQ+ wynika przede wszystkim z szerokiego i nieprecyzyjnego charakteru proponowanych przepisów. Kryterium sprzeczności z „tradycyjnymi wartościami” może pozwalać na objęcie zakazem kolejnych treści, publikacji, symboli lub form aktywności związanych ze społecznością LGBTIQ+.

W praktyce szczególne znaczenie ma wcześniejsza decyzja rosyjskiego Sądu Najwyższego z 2023 roku, który uznał „międzynarodowy ruch LGBT” za ekstremistyczny. Od tego czasu rosyjskie przepisy dotyczące ekstremizmu były wykorzystywane również w sprawach dotyczących osób i podmiotów związanych ze społecznością LGBTIQ+.

Nowy projekt może rozszerzyć zakres regulacji poza konkretne organizacje i umożliwić władzom kwalifikowanie jako ekstremistycznych również określonych idei, materiałów i symboli.

Nikołaj Burlajew jest deputowanym związanym z partią Sprawiedliwa Rosja – Za Prawdę. Wcześniej pracował jako aktor i reżyser. Jest znany z konserwatywnych i patriotycznych poglądów oraz bliskich relacji z Rosyjską Cerkwią Prawosławną.

Burlajew popiera politykę Kremla, w tym rosyjską inwazję na Ukrainę. W 2022 roku został objęty sankcjami Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii.