Praktyki zmiany orientacji nadal występuje w niektórych wspólnotach chrześcijańskich we Włoszech

• 

Praktyki mające na celu zmianę lub tłumienie orientacji seksualnej i tożsamości płciowej nadal mogą występować w niektórych wspólnotach chrześcijańskich we Włoszech, choć coraz częściej nie są określane mianem „terapii konwersyjnych” – wynika z rozmowy portalu Gay.it z Innocenzo Pontillo, prezesem stowarzyszenia La Tenda di Gionata, zajmującego się wsparciem chrześcijan LGBT+ i ich rodzin.

Jak relacjonuje Pontillo, osoby trafiające na takie ścieżki nie zawsze od początku postrzegają siebie jako potencjalne ofiary szkodliwych praktyk. Mogą być przekonane, że powinny się zmienić, aby pozostać częścią wspólnoty religijnej, spełnić oczekiwania rodziny lub sprostać wymaganiom związanym z życiem zakonnym.

Pontillo przytoczył przypadek młodego mężczyzny, który oddalił się od swojego kościoła ewangelickiego. Miał otrzymać propozycję pozostania we wspólnocie pod warunkiem udziału w modlitwie mającej prowadzić do zmiany jego orientacji seksualnej.

Według prezesa La Tenda di Gionata w niektórych środowiskach takie praktyki mogą przybierać formę modlitw o uzdrowienie czy egzorcyzmów, a nie profesjonalnej pomocy psychologicznej. Jednocześnie podkreśla on, że wspólnoty ewangelickie we Włoszech nie stanowią jednolitego środowiska. Wskazuje na różnice między bardziej konserwatywnymi grupami a historycznymi Kościołami protestanckimi, w tym waldensami i niektórymi wspólnotami baptystycznymi.

Zmiana nazwy, niekoniecznie praktyki

Pontillo zwraca uwagę, że osoby proponujące takie działania coraz rzadziej posługują się określeniem „terapia reparatywna” czy „terapia konwersyjna”. Zamiast tego mogą mówić o pomocy w „uzyskaniu jasności”, ustaleniu, czy dana osoba rzeczywiście jest homoseksualna, albo sprawdzeniu, czy jej orientacja nie jest skutkiem traumy.

Według niego takie sformułowania mogą maskować działania ukierunkowane przede wszystkim na podważanie homoseksualności, zamiast pozostawiania przestrzeni na rzeczywiste rozpoznanie własnej tożsamości.

La Tenda di Gionata w ostatnich latach zbierała świadectwa osób, które miały doświadczenia związane z praktykami konwersyjnymi, i przedstawiała je przedstawicielom katolickiej hierarchii. Pontillo wskazuje, że w niektórych przypadkach młode osoby były kierowane na takie ścieżki przez duchownych lub przewodników duchowych, również wtedy, gdy próbowały rozpoznać swoje powołanie zakonne.

Kościół katolicki i rozliczenie przeszłości

Według Pontillo Kościół katolicki we Włoszech zmienił podejście do tego zagadnienia w porównaniu z przeszłością. Jak zaznacza, dawniej świadectwa osób twierdzących, że „porzuciły” homoseksualizm, były publikowane w parafiach, diecezjach i katolickich mediach.

Obecnie – jego zdaniem – praktyki tego rodzaju nie mają już takiej oficjalnej i publicznej legitymacji. Nie oznacza to jednak, że całkowicie zniknęły. Mogą być nadal prowadzone w ograniczonych środowiskach, za pośrednictwem poufnych kontaktów i pod innymi nazwami.

W procesie synodalnym włoskiego Kościoła katolickiego pojawiły się również świadectwa osób, które próbowały zmienić swoją orientację seksualną. Jak relacjonuje Pontillo, zostały one przedstawione nie jako dowód możliwości zmiany, lecz jako świadectwa cierpienia i argument przeciwko wspieraniu podobnych praktyk.

Rozwój duszpasterstwa osób LGBT+

Równocześnie we włoskich diecezjach rozwijają się inicjatywy duszpasterskie skierowane do osób LGBT+ i ich rodzin. Ich forma różni się w zależności od miejsca: obejmują m.in. grupy dla rodziców, par jednopłciowych, osób wierzących LGBT+ oraz duchownych.

Pontillo zwraca uwagę, że Kościoła katolickiego nie można w tej kwestii traktować jako jednolitej struktury. Poszczególne diecezje i parafie przyjmują różne podejścia. W Rzymie 4 września 2026 roku odbyła się pierwsza krajowa konferencja „Dobre praktyki w duszpasterstwie osób homoseksualnych i transpłciowych”, w której uczestniczyło około 200 osób i 10 biskupów. Jednym z omawianych tematów była „sprawiedliwość naprawcza”, rozumiana jako uznanie i naprawienie krzywd wyrządzonych osobom LGBT+.

Jednocześnie Pontillo zachowuje ostrożność w kwestii istnienia zorganizowanej sieci praktyk konwersyjnych we Włoszech. Nie twierdzi, że obecnie funkcjonuje ogólnokrajowa, skoordynowana struktura. Zwraca jednak uwagę, że w przeszłości grupy i osoby popierające takie działania utrzymywały kontakty i korzystały ze wspólnych przestrzeni.

Sprawa psychiatry i pastora z Palermo, która stała się punktem wyjścia dla rozmowy, sama w sobie – jak zaznacza Pontillo – nie dowodzi istnienia skoordynowanej organizacji. Rodzi jednak pytania o relacje między kwalifikacjami zawodowymi, rolą religijną a oferowaniem pomocy opartej na założeniu, że heteroseksualność jest stanem „naturalnym”, który należy odzyskać.