Niemiecki film queer: między marginalizacją a rosnącą widocznością. Rozmowa z Wielandem Speckiem

Od pionierskiego filmu z 1919 roku Anders als die Andern, uznawanego za pierwszą fabułę na świecie otwarcie podejmującą temat homoseksualności, przez przełomowe produkcje lat 70. i 80., aż po współczesne seriale i filmy – kino queer w Niemczech przeszło długą drogę. Jednak, jak podkreślają twórcy, jego pozycja wciąż pozostaje niejednoznaczna.

O stanie niemieckiego kina queer, jego finansowaniu i widoczności w mainstreamie mówi reżyser, scenarzysta i producent Wieland Speck – współtwórca nagrody Teddy Award i wieloletni szef sekcji Panorama na Berlinale.

„System finansowania sprzyja przeciętności”

Speck zwraca uwagę, że jednym z kluczowych problemów pozostaje finansowanie:

„W Niemczech od lat jest stosunkowo mało pieniędzy na kino queer. System dotacji sprzyja przeciętności, a przeciętność nie sprzyja mniejszościom.”

Jak podkreśla, wielu twórców LGBTQ+ realizuje filmy niezależnie, często przy minimalnych budżetach, co utrudnia im przebicie się do szerokiej publiczności.

Rynek, język i bariera widoczności

Zdaniem Specka problemem jest także struktura rynku filmowego:

• język niemiecki ma ograniczony zasięg międzynarodowy,

• kino anglojęzyczne dominuje globalną dystrybucję,

• Francja i USA dysponują silniejszym zapleczem eksportu kulturowego.

W efekcie nawet wartościowe produkcje queerowe z Niemiec często pozostają niewidoczne poza festiwalami.

Od tabu do mainstreamu

Speck przypomina, że jeszcze kilkadziesiąt lat temu reprezentacja osób LGBTQ+ w kinie była minimalna lub ukryta. Przełomem były m.in. filmy Nicht der Homosexuelle ist pervers, sondern die Situation, in der er lebt autorstwa Rosa von Praunheim, które – jak mówi – „po raz pierwszy uczyniły gejów widzialnymi na ekranie”.

Dziś, jego zdaniem, kino queer stało się częścią głównego nurtu, choć nie bez napięć:

„Po raz pierwszy w historii jesteśmy niemal na równi widoczni. Ale jednocześnie widać próby cofania tej zmiany, zwłaszcza w USA.”

Kino queer: między emancypacją a krytyką

Speck podkreśla, że kino LGBTQ+ nie powinno być jednowymiarowe:

• może być polityczne i krytyczne,

• ale też lekkie i romantyczne,

• może opowiadać o cierpieniu, ale również o codzienności i miłości.

Jak zaznacza, problemem dawnych dekad była dominacja narracji tragicznych – AIDS, samotność, przemoc – co dawało zniekształcony obraz życia osób queer.

Seksualność w kinie: wciąż nierozwiązany problem

Jednym z kluczowych tematów rozmowy jest reprezentacja seksualności:

Speck uważa, że kino fabularne nadal nie potrafi realistycznie pokazywać intymności, a granica między „sztuką” a „pornografią” hamuje rozwój języka filmowego.

Humor, stereotypy i granice wolności

Reżyser odnosi się także do debat o humorze i reprezentacji:

• krytykuje uproszczone zakazy,

• broni satyry, jeśli nie jest oparta na wykluczeniu,

• wskazuje, że kontekst i intencja mają kluczowe znaczenie.

Przyszłość: większa widoczność, ale i napięcia

Na zakończenie Speck podkreśla, że:

• reprezentacja LGBTQ+ w niemieckiej telewizji nadal jest nierówna,

• brak świadomej polityki redakcyjnej ogranicza różnorodność,

• ale jednocześnie rośnie publiczność zainteresowana tematyką queer.

Jego rada dla młodych twórców jest prosta:

„Wytrwałość. I konsekwencja. Nigdy się nie zniechęcać.”

źródło schwulissimo.de