Irlandia: ustawa ma znieść historyczne wyroki za homoseksualność. „Spóźniona sprawiedliwość” dla tysięcy mężczyzn

Irlandzki parlament proceduje ustawę, która ma „unieważnić” historyczne wyroki skazujące wydawane wobec mężczyzn za dobrowolne kontakty homoseksualne sprzed dekryminalizacji. Projekt, będący częścią rządowego Criminal Law and Civil Law (Miscellaneous Provisions) Bill, ma objąć dziesiątki spraw i stanowić próbę naprawy „historycznej niesprawiedliwości”.

Zgodnie z propozycją, osoby skazane za dobrowolne relacje jednopłciowe będą mogły złożyć wniosek o pominięcie (disregard) takich wyroków. Procedura obejmuje również możliwość składania wniosków przez rodziny i partnerów osób zmarłych. Po wejściu przepisów w życie rząd zapowiada kampanię informacyjną, także skierowaną do Irlandczyków mieszkających za granicą.

Ustawa została już przyjęta przez izbę niższą parlamentu (Dáil Éireann) i obecnie znajduje się w Senacie (Seanad Éireann). Rząd deklaruje, że chce uruchomić system jeszcze przed przerwą letnią, podkreślając pilność sprawy ze względu na wiek wielu osób, których dotyczy.

Minister sprawiedliwości Jim O’Callaghan ocenił, że mechanizm „disregard” jest właściwszym rozwiązaniem niż ułaskawienie, ponieważ formalnie uznaje, że wyroki „nigdy nie powinny były zostać wydane”.

Według danych przytaczanych przez parlamentarzystów, w dekadzie poprzedzającej dekryminalizację homoseksualności w Irlandii odnotowano setki postępowań i dziesiątki wyroków skazujących. Łącznie chodzi o co najmniej kilkadziesiąt udokumentowanych spraw, choć aktywiści wskazują, że rzeczywista skala represji była większa.

Projekt ustawy spotkał się z ponadpartyjnym poparciem. Irlandzcy posłowie podkreślają, że system ma umożliwić „zamknięcie trudnego rozdziału” i usunięcie prawnych konsekwencji dawnych przepisów, które penalizowały homoseksualność do 1993 roku.

Aktywiści LGBT+ oraz organizacje zajmujące się sprawiedliwością naprawczą wskazują, że sprawa ma wymiar pilny, ponieważ wielu skazanych to osoby starsze, które przez lata żyły z piętnem wyroku. Jak podkreślają, konsekwencje dawnych przepisów obejmowały nie tylko postępowania sądowe, ale także emigrację, wykluczenie społeczne i długotrwałe skutki psychologiczne.

Przedstawiciele kampanii przypominają, że w latach 60. i 70. dochodziło do masowych działań policyjnych wobec mężczyzn podejrzewanych o kontakty homoseksualne, a nazwiska osób były niekiedy publikowane w lokalnej prasie, co prowadziło do stygmatyzacji całych społeczności.

Aktywiści podkreślają, że planowana ustawa nie tylko usuwa skutki prawne dawnych wyroków, ale ma też znaczenie symboliczne – jako oficjalne uznanie, że państwo przez dekady stosowało prawo naruszające podstawowe prawa człowieka.

Jak zaznaczają organizacje LGBT+, mimo postępów od czasu dekryminalizacji i wprowadzenia małżeństw jednopłciowych w 2015 roku, Irlandia nadal zmaga się z dziedzictwem wcześniejszej penalizacji homoseksualności, które wpływało na życie tysięcy osób.

Dla wielu aktywistów procedowana ustawa ma być ostatnim etapem długiego procesu rozliczenia państwa z przeszłością oraz symbolicznym domknięciem okresu kryminalizacji osób homoseksualnych.

źródło RTE News