Holandia zakazała terapii konwersyjnych. Za naruszenia grożą grzywny i więzienie

Holenderski Senat przyjął ustawę zakazującą tzw. terapii konwersyjnych, których celem jest zmiana lub tłumienie orientacji seksualnej albo tożsamości płciowej. Za stosowanie takich praktyk grozić będą kary finansowe sięgające 27,5 tys. euro lub do dwóch lat pozbawienia wolności.

Ustawa została przyjęta stosunkiem głosów 57 do 15. Projekt przepisów po raz pierwszy trafił do parlamentu w 2022 roku, a niższa izba parlamentu uchwaliła go we wrześniu 2025 roku.

Nowe regulacje, popierane m.in. przez partie D66, VVD, PvdA, SP i Partię na rzecz Zwierząt, obejmują zakaz stosowania terapii konwersyjnych wobec osób niepełnoletnich oraz dorosłych znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji. Karalne będzie zarówno prowadzenie takich praktyk, jak i ich oferowanie czy reklamowanie. Osoby dopuszczające się naruszeń mogą również utracić prawo wykonywania zawodu.

Dotychczas holenderskie prawo zakazywało niektórych metod medycznych wykorzystywanych w tego typu działaniach, takich jak podawanie określonych środków farmakologicznych czy terapia elektrowstrząsowa. Nowa ustawa rozszerza zakaz także na działania oparte na poradnictwie psychologicznym i podobnych metodach.

Autorzy projektu podkreślili, że decyzja Senatu stanowi zwieńczenie wieloletnich starań o ochronę praw człowieka. W ich ocenie nowe przepisy wzmacniają wolność, równość i godność osób narażonych na tego rodzaju praktyki.

Przeciwko ustawie głosowali senatorowie ugrupowań konserwatywnych i prawicowych, w tym ChristenUnie, SGP, FVD oraz PVV. Krytycy regulacji argumentują, że przepisy mogą prowadzić do ograniczenia wolności religijnej i stworzyć ryzyko odpowiedzialności karnej dla psychologów, lekarzy, nauczycieli, duchownych czy rodziców w sytuacjach związanych z rozmowami o tożsamości płciowej i orientacji seksualnej.

Przyjęcie ustawy z zadowoleniem przyjęły organizacje działające na rzecz osób LGBTIQ+. COC Netherlands, uznawana za najstarszą na świecie organizację reprezentującą tę społeczność, określiła decyzję jako historyczny krok i wyraz sprawiedliwości wobec osób, które doświadczyły skutków terapii konwersyjnych.

Organizacja podkreśliła, że badania wskazują na negatywne konsekwencje takich praktyk, w tym traumę, depresję oraz zwiększone ryzyko myśli samobójczych. Według COC Netherlands działania na rzecz wprowadzenia zakazu trwały ponad 15 lat. W ostatnich latach w Holandii funkcjonowało około 15 organizacji, głównie związanych ze środowiskami religijnymi, które nadal oferowały tego rodzaju praktyki.

Mimo rosnącej liczby państw europejskich wprowadzających ograniczenia wobec terapii konwersyjnych, na poziomie Unii Europejskiej nie obowiązuje wspólny zakaz. Komisja Europejska odrzuciła wcześniej możliwość przygotowania ogólnounijnych przepisów w odpowiedzi na Europejską Inicjatywę Obywatelską wzywającą do wprowadzenia takiego rozwiązania.

Do państw, które już wcześniej przyjęły regulacje ograniczające lub zakazujące terapii konwersyjnych, należą m.in. Szwajcaria, Malta, Belgia, Cypr, Francja, Grecja, Portugalia, Hiszpania i Niemcy. W Niemczech zakaz stosowania takich praktyk wobec osób niepełnoletnich obowiązuje od 2020 roku.

Według raportu niezależnego eksperta ONZ z 2020 roku praktyki konwersyjne opierają się na błędnym założeniu, że osoby LGBT+ wymagają „leczenia”, i mogą powodować poważne oraz długotrwałe szkody psychiczne i fizyczne.