Mali: Pierwsze wyroki więzienia za homoseksualność. Dwóch mężczyzn skazanych na rok pozbawienia wolności

• 

W Mali zapadły pierwsze znane wyroki skazujące za akty homoseksualne na podstawie zaostrzonego kodeksu karnego. Dwóch mężczyzn zostało skazanych na rok pozbawienia wolności, z czego co najmniej sześć miesięcy muszą spędzić w więzieniu. Sprawa pokazuje, że nowe przepisy, obowiązujące od grudnia 2024 roku, zaczynają być wykorzystywane do ścigania osób homoseksualnych.

Jak poinformowało francuskie Radio France Internationale (RFI), jest to pierwszy publicznie znany wyrok tego rodzaju od wejścia w życie nowych regulacji. Prokuratura oskarżyła obu mężczyzn o dokonywanie „nienaturalnych czynów” oraz naruszanie wartości narodowych, obyczajów i tradycji.

Nowy kodeks karny Mali wyraźnie penalizuje kontakty seksualne między osobami tej samej płci. Przepisy określają takie zachowania jako naruszenie moralności publicznej. Maksymalna kara może wynieść siedem lat pozbawienia wolności.

Dotychczas homoseksualność nie była w Mali wprost kryminalizowana. Zmiana przepisów oznacza zasadnicze zaostrzenie sytuacji prawnej osób LGBTQ+ i stwarza podstawy do wszczynania postępowań karnych za dobrowolne kontakty seksualne między dorosłymi osobami tej samej płci.

Malijski prawnik i politolog Oumar Berté, komentując sprawę w RFI, określił wyrok jako bezprecedensowy. Zwrócił uwagę, że homoseksualność jest w społeczeństwie malijskim często przedstawiana jako zjawisko importowane z Zachodu. Takie postrzeganie utrudnia publiczną obronę praw osób nieheteronormatywnych.

Po pierwszych wyrokach organizacje działające na rzecz społeczności LGBTIQ+ mogą jeszcze bardziej ograniczać swoją aktywność z obawy przed konsekwencjami. Niepewność dotyczy nie tylko samych osób homoseksualnych, lecz także ich sojuszników, aktywistów i organizacji pozarządowych.

Zdaniem Berté w kraju narasta strach przed publicznym zabieraniem głosu w obronie praw mniejszości seksualnych. Pierwsze skazania mogą dodatkowo zniechęcić do podejmowania takich działań.

Sytuacja osób LGBTQ+ pogarsza się w czasie politycznych i społecznych restrykcji wprowadzanych przez wojskowe władze Mali. Od 2020 roku krajem rządzi junta, na której czele stoi Assimi Goïta. W tym okresie ograniczono między innymi wolność słowa i możliwości działania organizacji społecznych.

Represyjne otoczenie polityczne sprawia, że podejmowanie tematów związanych z prawami osób homoseksualnych wiąże się z dodatkowym ryzykiem. Obawy przed reakcją władz i społecznym ostracyzmem utrudniają zarówno działalność aktywistyczną, jak i publiczną debatę.

Mali nie jest jedynym państwem afrykańskim, w którym w ostatnich latach zaostrzono przepisy dotyczące homoseksualności. Podobne tendencje można zaobserwować w innych krajach regionu. W sąsiednim Senegalu niedawno zapadł wyrok siedmiu lat więzienia wobec studenta oskarżonego o homoseksualność.

W październikowej analizie organizacja Human Rights Watch ostrzegła przed narastającą falą dyskryminacji, zastraszania i represji wobec osób LGBTIQ+ w kilku państwach afrykańskich. Zwróciła uwagę nie tylko na surowe wyroki więzienia, ale również na atmosferę strachu, która zmusza wiele osób do ukrywania swojej tożsamości i rezygnacji z poszukiwania pomocy.

Pierwsze skazania w Mali pokazują, że zaostrzenie prawa przestało być wyłącznie polityczną deklaracją. Dla osób homoseksualnych oznacza ono realne ryzyko odpowiedzialności karnej, a dla organizacji broniących praw człowieka – kolejne ograniczenie możliwości działania.