ETPCz: Ukraina naruszyła prawa aktywistów LGBT. Chodzi o rozpędzenie protestu przeciwko zakazowi „propagandy LGBT”

• 

Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł, że Ukraina naruszyła prawa trojga aktywistów LGBT, gdy w grudniu 2012 roku policja rozpędziła demonstrację przeciwko projektowi ustawy zakazującej tzw. propagandy LGBT. Trybunał stwierdził naruszenie prawa do wolności i bezpieczeństwa osobistego oraz wolności zgromadzeń, zagwarantowanych w artykułach 5 i 11 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Sprawa „Szewczenko i inni przeciwko Ukrainie” dotyczyła wydarzeń z 8 grudnia 2012 roku. Pięcioro aktywistów zebrało się wówczas na Alei Szewczenki, by zaprotestować przeciwko projektowi ustawy, który miesiąc wcześniej przeszedł pierwsze czytanie w ukraińskim parlamencie. Władze zakazały wcześniej planowanego zgromadzenia na placu Niepodległości i przy ulicy Chreszczatyk.

Po rozpoczęciu protestu policja otoczyła uczestników kordonem i uniemożliwiła kontynuowanie demonstracji. Dwóch napastników przedostało się przez policyjny kordon i zaatakowało protestujących gazem pieprzowym. Zamiast zatrzymać sprawców, funkcjonariusze zabrali na komisariat pięcioro uczestników zgromadzenia.

ETPCz uznał, że doszło do naruszenia praw trojga skarżących. Ołena Szewczenko otrzyma 3 tys. euro zadośćuczynienia za zakłócenie demonstracji. Bohdan Karpus i Tymur Łysenko otrzymają po 5 tys. euro, ponieważ oprócz przerwania zgromadzenia zostali również bezpodstawnie zatrzymani przez policję.

Pozostała dwójka skarżących, YK i Serhij Anatolijowycz Mowczan, nie uzyskała statusu ofiar z przyczyn proceduralnych. Trybunał nie stwierdził jednak, że działania władz wobec nich były prawidłowe. Każdy z pięciorga aktywistów domagał się 20 tys. euro zadośćuczynienia za szkody niemajątkowe. Ukraina ma wypłacić zasądzone kwoty w ciągu trzech miesięcy.

Trójka aktywistów wcześniej uzyskała przed sądami ukraińskimi orzeczenia potwierdzające bezprawność działań policji, jednak krajowe instancje odmawiały przyznania im odszkodowania.

Projekt ustawy zakazującej „propagandy LGBT” ostatecznie nie wszedł w życie. Po zmianie rządu nowy parlament nie kontynuował prac nad tym rozwiązaniem.

Wyrok ETPCz zapadł w czasie, gdy Ukraina podejmuje nowe działania dotyczące ochrony praw osób LGBTIQ+. 12 października prezydent Wołodymyr Zełenski podpisał dekret nr 1038/2026 zatwierdzający Narodową Strategię Praw Człowieka. Dokument opublikowano na stronie prezydenta 15 października.

Nowa strategia zastępuje dokument z marca 2021 roku, w którym nie wymieniono społeczności LGBTIQ+. Po raz pierwszy osoby LGBTIQ+ zostały w niej wskazane jako jedna z grup szczególnie narażonych na naruszenia praw. Wśród założeń znalazły się działania przeciwko dyskryminacji, mowie nienawiści i przestępstwom motywowanym nietolerancją, a także poprawa dostępu do zabezpieczenia społecznego, opieki zdrowotnej, edukacji, usług publicznych i pomocy prawnej.

Rząd Ukrainy ma sześć miesięcy na zatwierdzenie planu operacyjnego realizującego strategię w latach 2027–2029.